Archiwum'2004

Beskid Niski - podsumowanie działalności w 2004 r.
Oblica - nowa jaskinia w Beskidach
Małe Pieniny - eksploracja trwa
Speleobóz Štramberk'2004
38 Sympozjum Speleologiczne, Zakopane 2004
Speleobóz Łopień'2004
6. Spotkanie Eksploratorów Jaskiń Beskidzkich
Nowe jaskinie w Małych Pieninach
8. Międzynarodowe Sympozjum Pseudokrasowe
Jaskinia Głęboka w Stołowie

Archiwum 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, Aktualności

Beskid Niski - podsumowanie działalności w 2004 r.



Jaskinia Klubowa (fot. T Mleczek) Głównym celem prac eksploracyjnych w Beskidzie Niskim była oczywiście Jaskinia Słowiańska-Drwali, którą odkryli 14 grudnia 2003 r. uczestnicy "Speleobozu" w Jaśliskach. W wyniku wielu akcji pomiarowych przeprowadzonych przez członków kilku klubów jaskiniowych (AKG AGH, KKTJ, SBB, SSB, SW, STJ KW) osiągnięto w tej jaskini 564 m długości oraz 23,8 m głębokości. Jaskinia ma obecnie też dwa otwory.
W Lipowicy zinwentaryzowano też kilka mniejszych obiektów. W rejonie osuwiska północnego W. J. Gubała (SSB) splanował Jaskinię Klubową (9 m długości) i Gangusiowe Schronisko (5 m długości), a T. Mleczek (SSB) i B. Szatkowski udokumentowali Jaskinię Bodzioch Mały (7 m długości). Ponadto w osuwisku południowym T. Mleczek, R. Solak (SSB) oraz G. Kręcigłowa i B. Szatkowski splanowali nowe partie w Dębickiej Studni I (obecnie jaskinia ma 26 m długości) oraz zinwentaryzowali Pajęczą Szczelinę (16 m długości), Jaskinię Maksymiliana (9 m długości) i Dębicką Studnię II (6 m długości). Na pobliskiej Cergowej W. J. Gubała udokumentował też 2 schroniska o długościach 2 i 3,5 m.
Aż 12 obiektów o długościach od 2,5 m do 6 m odkrył w rejonie Magury Wątkowskiej  W. J. Gubała. Ten sam w Gorlicach splanował Schronisko na Magierce (6,5 m długości; 3 m deniwelacji), a w masywie Czerszli Schronisko pod Konarami (4 m długości).
W Jaskini Mrocznej z kolei W. J. Gubała i Cz. Szura (SBB) doplanowali nowe partie, czym samym długość jaskini wzrosła do 198 m. Skorygowali również głęb. jaskini ustalając ją na 15,5 m.
W sumie w Beskidzie Niskim znanych jest 188 jaskiń o łącznej długości 2720 m.

TM

Oblica - nowa jaskinia w Beskidach



Nową jaskinię w Karpatach Fliszowych wyeksplorowali członkowie Speleoklubu Beskidzkiego. Znajduje się ona w Beskidzie Żywieckim, a nazywa się Oblica. Otwór jaskini wskazał w czerwcu 2004 r. młody mieszkaniec jednej z pobliskich miejscowości – Paweł Franczak. Zwiedzono wtedy ówcześnie znane partie o długości kilkudziesięciu metrów. Podczas kilku następnych wyjazdów jaskinię udało się znacznie wydłużyć i pogłębić. Ma obecnie ponad 300 m długości i 21 m głębokości – to teraz największy obiekt Beskidu Żywieckiego.

Jaskinia Oblica - Sala SSB (fot. T. Mleczek)
Sala SSB (fot. T Mleczek)

Jaskinia Oblica - Srebrny Korytarz (fot. T. Mleczek)
Srebrny Korytarz (fot. T. Mleczek)

Tomasz Mleczek

Małe Pieniny - eksploracja trwa

 

jameriskowa03.jpg (97488 bytes)
Jameriskowa Jama

mrozna01.jpg (138001 bytes)
Otwór Mroźnej Jamy

mrozna02.jpg (97959 bytes)
Mroźna Jama

mrozna03.jpg (91512 bytes)
Mroźna Jama

Fot. Adam Kapturkiewicz

Na obszarze Małych Pienin kontynuowano eksplorację jaskiniową. Prowadzono ją w znanych już jaskiniach, odnaleziono i splanowano też szereg nieznanych wcześniej obiektów jaskiniowych.
Najdłuższą obecnie jaskinią polskiej części Małych Pienin jest Jameriskowa Jama. Po pokonaniu zaciskowej studzienki (ZIII) odkryto nowe partie i połączenie z sąsiednim Schroniskiem pod Sosną - zyskała tym samym drugi otwór. Długość jaskini wynosi obecnie 57,5 m, jej deniwelacja wzrosła nieznacznie do 7,0 m.
Jedną z ciekawszych nowoodkrytych jaskiń jest bardzo ciasna Jaskinia Sprośna (38,0 m długości; +6,5 m deniwelacji). Obiekt powstał na spękaniu ciosowym w obrębie skałki w wyniku ruchów osuwiskowych, niewykluczone jednak, że w jej powstaniu miała udział woda. W jaskini występuje uboga szata naciekowa  - niewielkie draperie i mały stalaktyt. Posiada mikroklimat dynamiczny, we wstępnych partiach jest sucha, w głębi bardzo wilgotna. Stwierdzono obecność zwierząt, prawdopodobnie lisów.
Kolejnym ciekawym obiektem jest Jaskinia Graniczna (8,0 m długości, +2,0 m deniwelacji). Jest wyjątkowa, bo położona na granicy państwowej - część jaskini leży już na Słowacji. Podziemne przejście z Polski do Słowacji z powodu ciasnoty (zaciski ZII-ZIII) dostępne jest jednak tylko dla nielicznych.
Chyba najciekawszym nowosplanowanym obiektem jest Mroźna Jama. Ma 31,0 m długości. Jaskinia utworzyła się na podłużnej szczelinie. Ma charakter poziomy, ale i znaczną deniwelację (9,9 m). Posiada jeden z największych otworów jaskiniowych w Pieninach (4,0 m szerokości, do 1,8 m wysokości). Najgłębsze partie jaskini są wymrażane aż do sierpnia. Szata naciekowa jest reprezentowana przez niewielką draperię.
W sumie w Małych Pieninach zinwentaryzowano 18 obiektów o łącznej długości 244,5 metrów. W eksploracji udział wzięli członkowie Speleoklubu Beskidzkiego – W. J. Gubała i A. Kapturkiewicz oraz A. Prokop i A. Gubała. Ten ostatni jako jedyny przeszedł z Polski na Słowację drogą jaskiniową.
Eksploracja jaskiniowa Małych Pienin będzie kontynuowana, a opisy inwentarzowe opublikowane zostaną w biuletynie klubowym „Jaskinie Beskidzkie”.

Wojciech J. Gubała

 

sprosna.gif (26481 bytes)
Jaskinia Sprośna (plan)

graniczna.gif (15140 bytes)
Jaskinia Graniczna (plan)

mrozna.gif (40530 bytes)
Mroźna Jama (plan)

wyzna.gif (20914 bytes)
Jaskinia Wyżna (przekrój)

 

Speleobóz Štramberk'2004



Kolejne spotkanie klubowe odbyło się tym razem w Czechach. Szalejąca zima, wiatr i obfite opady śniegu nie mogły nas odstraszyć od poznania nowych jaskiń. Spotkaliśmy się na przejściu granicznym w Cieszynie. Z przygodami :-) trafiliśmy do chaty pod Knehynią, gdzie czekali już na nas grotołazi ze Speleoklubu "Orcus" z Bogumina pod wodzą Josefa Wagnera. Stąd podjechaliśmy jeszcze kilka kilometrów - przypominało to wyjazd zasypaną śniegiem drogą na Mogielicę (!). Zwalone drzewo zapobiegło na szczęście wjechaniu samochodami do środka jaskini :-).
Jaskinia Knehyńska (Kněhyňská jeskyně) znajduje się na wysokości ok. 1000 m w masywie Knehyni (1257 m). Jest najgłębszą jaskinią całych Beskidów (-57,5 m). Otwór robi wrażenie: solidna krata i studnia z drabiną do sali wejściowej. W środku cześć z nas zjechała w dół studnią o głębokości 14 m. Atrakcją jest podziemny wodospad w jednej z sal i bardzo rzadki w jaskiniach nietoperz - nocek orzęsiony. Od półtora roku w tej jaskini Czesi prowadzą badania ruchów górotworu (raz w miesiącu robią odczyty). W pobliskiej Cyrilce, gdzie są prowadzone podobne badania, w ciągu 4 lat skały "rozjechały się" o 1 mm - (wg J. Wagnera). W środku było +7 stopni, na zewnątrz - zamieć. Jaskinia zrobiła na nas spore wrażenie.
Po powrocie z jaskini odbyło spotkanie z Czechami w lokalu przy piwie, a później przejazd do Sztramberku i (czeskie) szukanie bazy klubu jaskiniowego z Ostrawy, gdzie mieliśmy nocować.
Sztramberk (Štramberk) - urokliwe miasteczko liczące ok. 5 tys. mieszkańców, z ruinami królewskiego zamku Jana Luksemburczyka (tego, który się wadził z Łokietkiem -> "Znak orła"...). W niedzielę zwiedziliśmy miasto i kilka jaskiń. Byliśmy na wieży zamkowej, kupiliśmy "Štramberskie uszy", weszliśmy do Jaskini Poutovej. Jest to jaskinia krasowa w całości wykopana przez Czechów - pionowa studnia z drabinami. Obecnie ma 45 m głębokości, z tego na dnie jest parę metrów wody. Potem zwiedziliśmy słynną Jaskinię Szipka (Šipka), gdzie znaleziono kości neandertalczyka. Po jaskiniach i Sztramberku przewodnikami byli nam Martina i Mates z Ostrawy. Po południu wyjechaliśmy w drogę powrotną.
Zaatakowaliśmy jeszcze Jaskinię Cyrilka, ale ze względów czasowych (i pogodowych) musieliśmy z niej zrezygnować. W drodze powrotnej był jeszcze zajazd "Meble" i skórzane fotele :-). Warto wspomnieć jeszcze o kierowcach, którzy przez dwa wyczyniali dziwne rzeczy, tj. jeździli pod prąd, przecinali drogi szybkiego ruchu na podwójnej ciągłej, ledwo unikali "czołówek" na krętych drogach itd. Uff... To był prawdziwie czeski speleobóz :-).

Zdjęcia...

Bogusław Bubula

38 Sympozjum Speleologiczne, Zakopane 2004



W dniach od 7 do 10 października 2004. w Zakopanem odbyło się 38. Sympozjum Speleologiczne. W obradach wzięło udział kilkadziesiąt osób, w tym 2 członków Speleoklubu Beskidzkiego. Wygłoszonych zostało 25 referatów i komunikatów. Wydane też zostały Materiały Sympozjalne, w których znalazły się streszczenia referatów oraz przewodnik sesji terenowych.
Problematykę beskidzką przedstawili G. Klassek i J. Pukowski komunikatem Eksploracja i inwentaryzacja jaskiń polskich Karpat fliszowych (październik 2003 r. - sierpień 2004 r.). W sobotę wieczorem po sesji referatowej odbyło się zebranie sprawozdawcze członków Sekcji Speleologicznej PTP im. Kopernika, podczas którego między innymi ustalono miejsce następnego sympozjum (Pomorze).
Odbyły się trzy sesje terenowe. Podczas pierwszej dokonano barwienia ponorów systemu wywierzyska Goryczkowego. Druga sesja dotyczyła tematu współczesnych i dawnych systemów cyrkulacji krasowej w zlewni Bystrej i zjawisk krasowych w Dolinie ku Dziurze. Podczas trzeciej sesji dotyczącej dawnych i współczesnych systemów głębokiej cyrkulacji wód krasowych we wschodniej części Tatr i na ich przedpolu, zwiedzono Jaskinię Bielską oraz oglądano współczesne trawertyny we wsi Ruzbachy.

Adam Kapturkiewicz

Speleobóz Łopień'2004



Obozowisko na polanie Myconiówka (fot. T. Mleczek)W dniach 21-22 sierpnia 2004 r. członkowie i sympatycy Speleoklubu Beskidzkiego przybyli na tradycyjne spotkanie klubowe - Speleobóz. Tym razem gościliśmy na Łopieniu w Beskidzie Wyspowym. Pierwszego dnia - jeszcze przed właściwą akcją cześć uczestników zwiedziła ciekawe skałki w okolicy: Grzyb w Bigorzówce, Szykowski Kamień oraz Diabli Kamień koło Szczyrzyca. Po zbiórce w samo południe na polanie Myconiówka zwiedziliśmy najciekawsze jaskinie Łopienia. Między innymi w Jaskini Zbójeckiej splanowaliśmy kilkadziesiąt metrów nowych korytarzy. Długość tej jaskini wzrosła do 433 m.
Wieczorem odbyło się posiedzenie Zarządu SSB (podczas którego, redaktor biuletynu klubowego "Jaskinie Beskidzkie" rozprowadził nowy numer pisma), a następnie spotkanie towarzyskie przy ognisku.
Plany na drugi dzień Speleobozu pokrzyżował deszcz. Już tylko niewielka grupa zwiedziła skałki z jaskiniami nad Jeziorem Rożnowskim: w Gródku, Rożnowie oraz Tropiu. W sumie w imprezie wzięło w ponad 20 osób.

Zdjęcia...

Tomasz Mleczek

6. Spotkanie Eksploratorów Jaskiń Beskidzkich



W Jaskini w Trzech Kopcach (fot. T Mleczek)W dniach 10-11 lipca 2004 r. na Błatniej w Beskidzie Śląskim odbyło się kolejne Spotkanie Eksploratorów Jaskiń Beskidzkich. Jest to chyba obecnie największa impreza miłośników pseudokrasu w Polsce. Wzięło w niej udział ponad 30 osób z Klubu Taternictwa Jaskiniowego w Bielsku-Białej, Speleoklubu Beskidzkiego, Krakowskiego Klubu Taternictwa Jaskiniowego oraz Speleoklubu Tatrzańskiego. Przybyła również grupa grotołazów słowackich reprezentujących Jaskyniarsky klub Strážovské vrchy.
Jak co roku było spotkanie towarzyskie przy ognisku oraz wycieczki do okolicznych jaskiń: w Trzech Kopcach, Głęboką w Stołowie, Ali-Baby w Klimczoku oraz kilka mniejszych. Warto wspomnieć, że ongiś ponadstumetrowej długości Jaskinia Ali-Baby jest obecnie we wstępnych partiach zawalona. Długość dostępnych aktualnie partii wynosi tylko 15 m, a głębokość 4,5 m.

Zdjęcia...

TM

Nowe jaskinie w Małych Pieninach



Teren Małych Pienin dotychczas nie był aktywnie eksplorowany. Do początku 2003 r. znanych tam było dotąd zaledwie kilkanaście obiektów jaskiniowych. Niewątpliwie najgłębszą jaskinią jest znaleziona w 1973 r. przez St. Bielę, W. Śledzia i J. Adamskiego (Klub Wysokogórski w Nowym Sączu) Jaskinia Wyżna, która ma 11,2 m głębokości. Mając 30,0 m długości była też najdłuższą znaną jaskinią w Małych Pieninach. W okresie od listopada 2003 r. do maja 2004 r. W. J. Gubała ze Speleoklubu Beskidzkiego zinwentaryzował kilka nowych obiektów na tym obszarze.
Głównym rejonem eksploracji były okolice Jameriskowej Skały. Tam też odnaleziona została najdłuższa obecnie jaskinia - Jameriskowa Jama, która ma 33 metry długości i 6,5 metra głębokości. Inne nowopoznane obiekty leżące w jej sąsiedztwie to: Długa Szczelina (19,5 m długości, 2,2 m deniwelacji), Szczelina w Jameriskowej Skale (7,5 m długości, 5,0 m deniwelacji), Okap Jameriskowej Skały (12,0 m długości) oraz Schronisko pod Sosną (2,0 m długości). Są to obiekty osuwiskowe i rozłamowe, posiadają mikroklimat dynamiczny (Szczelina w Jameriskowej Skale) i statyczny zimny (pozostałe).
Najciekawszą spośród zinwentaryzowanych obiektów jest Jameriskowa Jama, którą tworzy kilka salek połączonych wąskimi studzienkami. W najniższym miejscu jaskini znajduje się niewielki stawek o rozmiarach 1,5 m x 1,0 m i głębokości do 0,25 m. Tworzy go woda spływająca po ścianach i stropie. W zimie tworzą się liczne nacieki lodowe, a w niektórych miejscach (np. w Sali Agnieszki) zalodzenie utrzymuje się przynajmniej do połowy maja. Eksploracja w Małych Pieninach będzie kontynuowana.

Jameriskowa Jama (fot. A. Kapturkiewicz)
Jameriskowa Jama (fot. A. Kapturkiewicz)

jameriskowa01.jpg (76374 bytes)
Stawek w Jameriskowej Jamie (fot. A. Kapturkiewicz)

szczelina_w_jameriskowej.jpg (117114 bytes)
Otwór Szczeliny w Jameriskowej Skale (fot. A. Kapturkiewicz)

Wojciech Gubała

8. Międzynarodowe Sympozjum Pseudokrasowe



W dniach od 26 do 29 maja Komisja Pseudokrasowa Międzynarodowej Unii Speleologicznej zorganizowała 8. Międzynarodowe Sympozjum Pseudokrasowe. Odbyło się ono po dość długiej przerwie, bo poprzednie sympozjum - w Rumunii - zorganizowano w 1999 r. Miejscem tegorocznej imprezy była niewielka miejscowość Teply Vrch położona w południowej Słowacji. Współorganizatorami i gospodarzami spotkania był Zarząd Jaskiń Słowackich (Správa slovenských jaskýň) i Słowacki Związek Speleologiczny (Slovenská speleologická spoločnosť). W sympozjum wzięło udział ponad 50 uczestników z Austrii, Czech, Finlandii, Holandii, Niemiec, Rumunii, Słowacji, Węgier, Włoch oraz Polski.
Główną tematyką prezentowanych podczas sympozjum wystąpień był oczywiście pseudokras. Omówione zostały postępy w badaniach w poszczególnych krajach. Wygłoszono dwa referaty dotyczące polskich jaskiń i form pseudokrasowych: G. Klasska Polish Flysch Caves oraz J. Urbana Morphological evolution of the pseudokarst forms in Quatrenary loesses of Southern Poland - a case study of Bugaj near Pińczów, Nida Basin.
Szczególne zainteresowanie wzbudziły badania jaskiń pseudokrasowych typu "tree mold", których wyniki przedstawił w referacie Hot and cold way of origin of the tree mold caves L. Gaál w imieniu swoim i nieobecnych współautorów: H. Tachihary i K. Uraty z Japonii. Związane są one z działalnością wulkaniczną, a powstają w próżniach po zalanych lawą lub zasypanych popiołami wulkanicznymi pniach drzew. Jaskinie takie są stosunkowo niewielkie, a największe występują w Japonii (najokazalsza ma 150,6 m długości) w masywie wulkanu Fuji-San (3776 m n.p.m.).
Poza obradami odbyły się również dwie wycieczki. Podczas pierwszej, całodniowej zwiedzaliśmy wulkaniczny masyw Pohansky Hrad (578 m n.p.m.) tuż przy granicy z Węgrami (Cerová Vrchovina). Występujące w tym rejonie jaskinie powstały w bazaltach, mają genezę grawitacyjną, przypominają więc pod tym względem wiele jaskiń we fliszu beskidzkim w Polsce. Obejrzeliśmy między innymi największą z nich, którą jest Stĺpová jaskyňa (Jaskinia Kolumnowa). Ma ona 182 m długości i 21 m głębokości. Jest to równocześnie najdłuższa znana obecnie jaskinia pseudokrasowa na Słowacji. Największą głębokość (29,4 m) wśród słowackich jaskiń pseudokrasowych ma jednak inny obiekt - Kremnická suchá diera (Kremnické Vrchy). Stĺpová jaskyňa jest też pierwszym na Słowacji (i jednym z nielicznych w Europie) stanowiskiem opisanego po raz pierwszy w 2001 r. nietoperza z gatunku myotis alcathoe. Niewielka (25 m długości) Nyáry jaskyňa była z kolei miejscem, gdzie pokazano nam rzadki stalagmit korzeniowy czyli rosnący do góry (za kapiącą wodą) korzeń drzewa z cienkimi, włosowatymi korzonkami, które po pewnym czasie ulegają mineralizacji. W Polsce takiego korzeniowca znaleziono tylko w nowoodkrytej Jaskini na Potoku w Górach Stołowych. 
Podczas drugiej wycieczki odwiedziliśmy kilka jaskiń wspomnianego już typu "tree mold" (Krupinská planina). Występujące na Słowacji obiekty są jednak o wiele mniejsze - najdłuższa Trpasličia jaskyňa ma długość zaledwie 11,9 m. Ciekawostkę stanowił też parometrowy blok andezytu zwany Trúbiaci kameň (Trąbiący Kamień). Dmuchając w niewielki otwór w ścianie kamienia można na nim donośnie zatrąbić.
Podczas kilku wycieczek przed i posympozjalnych była okazja też zwiedzić kilka jaskiń krasowych (Drienčansky kras, Ochtinská aragonitová jaskyňa). Odbyło się również spotkanie towarzyskie (z występem miejscowego zespołu folklorystycznego) oraz posiedzenie Komisji Pseudokrasowej. Ustalono podczas niego, że następne Międzynarodowe Sympozjum Pseudokrasowe odbędzie się w 2006 r., w polskich Beskidach, na które już teraz badaczy i miłośników pseudokrasu serdecznie zapraszamy.

teplyvrch01.jpg (133624 bytes)
Uczestnicy sympozjum (fot. T. Mleczek)
teplyvrch02.jpg (114397 bytes)
Pohansky Hrad (fot. T. Mleczek)
teplyvrch03.jpg (84628 bytes)
Stĺpová jaskyňa (fot. T Mleczek)

Więcej zdjęć...

Tomasz Mleczek

Jaskinia Głęboka w Stołowie



Podczas eksploracji powierzchniowej prowadzonej na stokach Stołowa (Beskid Śląski) Czesław Szura (KTJ Speleoklub Bielsko-Biała) odkrył nieznaną wcześniej jaskinię nazwaną Głęboką w Stołowie. W trakcie kolejnych wyjazdów przy pomocy kilku osób z klubu udokumentował on w tej jaskini partie długości 512 m i głębokości 24,8 m. Jaskinia Głęboka w Stołowie jest więc drugim pod względem długości obiektem w polskich Karpatach Fliszowych. Znajduje się też w czołówce najgłębszych jaskiń Beskidów i Pogórza.

TM

Literatura:
Szura Cz. 2004. Nowe obiekty jaskiniowe na Trzech Kopcach i na Stołowie. Zacisk 24: 21-22.

Strona głównaDo góry