Jaskinie w Dębicy



W znajdującej się na pograniczu Karpat i Kotliny Sandomierskiej Dębicy istnieje kilka małych, lecz ciekawych jaskiń występujących w utworach lessowych i lessopodobnych. Obiekty te są badane od 1999 r. przez członków mającego swą siedzibę w Dębicy Speleoklubu Beskidzkiego (do 2001 r. Speleoklub Dębicki). Zinwentaryzowano dotąd 8 jaskiń, z których niestety 2 już nie istnieją. Obecnie na terenie Dębicy istnieje 6 jaskiń o łącznej długości 23,5 m. Największą jaskinią w graniach Dębicy jest Jaskinia w Skarpie, która ma 10 m długości i 5 m deniwelacji. Dębickie jaskinie zasługują na prawną ochronę w postaci pomnika przyrody lub stanowiska dokumentacyjnego. 

Wykaz jaskiń w Dębicy (stan na 1 maja 2003 r.)

Nr inw.

Nazwa

Długość

Deniwelacja

D1

Szczelina przy Ulicy Zdrojowej I

3 niewielka
D2x Szczelina przy Ulicy Zdrojowej II  -- --
D3n Jama w Budziszu  -- --
D4 Szczelina nad Wisłoką I 2 niewielka
D5 Szczelina nad Wisłoką II 3 niewielka
D6 Jaskinia w Skarpie 10 5
D7 Latoszyńska Dziura 4 +1,7
D8 Szczelina nad Wisłoką III 1,5 niewielka

n - obiekt nie istniejący (zniszczony lub niedostępny), x - obiekt skreślony.

Inwentarz jaskiń Dębicy



D1. SZCZELINA PRZY ULICY ZDROJOWEJ I


Wysokość otworów: ok. 250 m n.p.m.
Ekspozycja otworów: 1 - ku E, 2 - ku E.
Długość: 3 m.
Deniwelacja: niewielka.

 PLAN 

Położenie: ścianka skalna nad Potokiem Gawrzyłowskim w dzielnicy Gawrzyłowa. Dojście: ulicą Zdrojową idziemy w głąb doliny (na południe). Po kilkuset metrach dochodzimy do znajdującej się po prawej niewysokiej ściany skalnej. Niewielkie otwory schroniska znajdują się w lewej części tej ściany. Dojście bez trudności, zwiedzanie uciążliwe (bardzo ciasno).
Schronisko tworzą dwie ciasne szczeliny połączone ze sobą niewielkim okapem. Szczelina południowo-wschodnia ma długość 1,5 m i szerokość do 0,3 m, natomiast szczelina południowo-zachodnia ma długość 1,5 m i szerokość do 0,4 m.
Schronisko powstało pod oberwanymi ze ściany blokami skalnymi. Na jego powstanie mogło mieć wpływ antropogeniczne podcięcie.  Dno pokryte jest gruzem skalnym i gliną. W całości jest oświetlone światłem dziennym. Faunę reprezentują nieliczne pająki.
Schronisko przed 2000 r. nie było wzmiankowane w literaturze. Znane jest okolicznym mieszkańcom. Otwory schroniska wskazał w czerwcu 1999 r. T. Lechowski. Zostało zinwentaryzowane 20 września przez T. Mleczka (Speleoklub Dębicki) jako 2 osobne obiekty mające po 2 m długości: Szczelinę przy Ulicy Zdrojowej I i Szczelinę przy ulicy Zdrojowej II. 12 marca 2000 r. T. Mleczek stwierdził jednak połączenie się obu schronisk, do którego doszło w wyniku niewielkiego obrywu. Pomiary wykonano używając busoli geologicznej Freiberg i taśmy parcianej. Plan opracował T. Mleczek.

D2x. SZCZELINA PRZY ULICY ZDROJOWEJ II

Schronisko mające 2 m długości znajdowało się obok Szczeliny przy Ulicy Zdrojowej I. W wyniku obrywu przyłączyło się do Szczeliny przy Ulicy Zdrojowej I tworząc z nim jeden obiekt. Połączenie stwierdził 12 marca 2000 r. T. Mleczek (Speleoklub Dębicki).

D3n. JAMA W BUDZISZU

PLAN

Jaskinia znajdowała się w dzielnicy Budzisz na wysokości ok. 290 m n.p.m. Dojście: od obwodnicy idziemy ulicą Budzisz na południowy wschód. Po minięciu ostatnich zabudowań, przed lasem skręcamy w polną drogę w lewo. Otwór jaskini znajdował się tuż przy drodze, kilkadziesiąt metrów po wejściu do lasu. Zwiedzanie było bardzo niebezpieczne (krucho, groziło zawałem).
Jaskinia powstała w części (w jej najszerszym fragmencie) erozyjnej szczeliny powstałej przez naturalne pogłębienie sztucznie wykopanego rowu odwadniającego. Jeszcze 23 września 2000 r. miała prawie 5 m głębokości, a pokonanie studzienki wejściowej  wymagało użycia liny. 12 listopada 2000 r. podczas inwentaryzacji stwierdzono, że jaskinia się nieco zmniejszyła z powodu szybkiego zasypywania osadami z zewnątrz i obrywami. Obiekt tworzyła komora długości 4 m, szerokości do 1,3 m i wysokości do 2,5 m. Wejście prowadziło studzienką głębokości 1,5 m. Jaskinia miała w sumie 5 m długości i 3 m głębokości. 7 kwietnia 2001 r. jaskinia już nie istniała -- została zasypana przez okolicznych mieszkańców, natomiast rów odwadniający został skierowany w innym kierunku.
Dno jaskini pokryte było liśćmi. Prawie w całości była oświetlone światłem dziennym. Obserwowano liczne komary.
Jaskinia nie była wzmiankowana w literaturze przed 2000 r., znana była okolicznym mieszkańcom. Otwór jaskini zlokalizowali we wrześniu 2000 r. T. Kałuża i B. Szatkowski (Speleoklub Dębicki). Została zinwentaryzowana 12 listopada 2000 r. przez T. Lechowskiego i T. Mleczka (Speleoklub Dębicki). Pomiary wykonano używając busoli geologicznej Freiberg i taśmy parcianej. Plan opracował T. Mleczek. 7 kwietnia 2001 r. zostało stwierdzone zniszczenie obiektu przez T. Kałużę, R. Kusibaba i T. Mleczka (Speleoklub Dębicki).


D4. SZCZELINA NAD WISŁOKĄ I

Wysokość otworu: ok. 190 m n.p.m.
Ekspozycja otworu: ku NNW.
Długość: 2 m.
Deniwelacja: niewielka.

PLAN

Położenie: skarpa nad Wisłoką na osiedlu Kępa. Dojście: od ulicy Krakowskiej idziemy ulicą Starzyńskiego do końca, następnie jedną ze ścieżek nad brzeg Wisłoki. Stąd kierujemy się brzegiem w górę rzeki do kilkumetrowej wysokości ścian skalnych, gdzie znajduje się otwór schroniska. Zwiedzanie jest niebezpieczne (krucho) i uciążliwe (ciasno).
Schronisko tworzy jedna prosta szczelina długości 2 m, szerokości 0,3 m i wysokości do 1,5 m. W końcowej części znajduje się niedostępne połączenie z powierzchnią. 
Schronisko powstało w wyniku obrywu fragmentu ściany wskutek podmycia przez wody Wisłoki. Dno jest pokryte pyłem i drobnym gruzem skalnym. W całości jest oświetlone światłem dziennym. Fauna nie była obserwowana.
Schronisko nie jest wzmiankowane w literaturze. Otwór schroniska zlokalizował 1 listopada 2000 r. B. Szatkowski. Zostało zinwentaryzowane 4 listopada 2000 r. przez T. Mleczka i B. Szatkowskiego (Speleoklub Dębicki). Pomiary wykonano używając busoli geologicznej Freiberg i taśmy parcianej. Plan opracował T. Mleczek.

D5. SZCZELINA NAD WISŁOKĄ II

Wysokość otworów: ok. 190 m n.p.m.
Ekspozycja otworów: 1 - ku N. 2 - ku S.
Długość: 3 m.
Deniwelacja: niewielka.

PLAN 

Położenie: skarpa nad Wisłoką w osiedlu Kępa. Dojście: jak do Szczeliny nad Wisłoką I. Od niej idziemy kilka metrów na południe do widocznego z daleka otworu 2 (północnego). Zwiedzanie jest niebezpieczne (krucho) i uciążliwe (ciasno).
Schronisko tworzy jedna prosta, tunelowa  szczelina długości 3 m, szerokości 0,3-0,5 m i wysokości do 2 m. Powstało w wyniku obrywu fragmentu ściany wskutek podmycia przez wody Wisłoki. Dno jest pokryte gruzem skalnym. W całości jest oświetlone światłem dziennym. Fauna nie była obserwowana.
Schronisko nie jest wzmiankowane w literaturze. Otwór schroniska zlokalizował 1 listopada 2000 r. B. Szatkowski. Zostało zinwentaryzowane 4 listopada 2000 r. przez T. Mleczka i B. Szatkowskiego (Speleoklub Dębicki). Pomiary wykonano używając busoli geologicznej Freiberg i taśmy parcianej. Plan opracował T. Mleczek.

D6. JASKINIA W SKARPIE

Wysokość otworów: ok. 190 m n.p.m.
Ekspozycja otworów: 1 - ku SWW, 2 - ku NNW.
Długość: 10 m.
Deniwelacja: 5 m.

PLAN  

Położenie: skarpa nad Wisłoką w osiedlu Kępa. Dojście: jak do Szczeliny nad Wisłoką II. Od niej idziemy kilka metrów na południe do widocznych z daleka północnego otworu 2 . Otwór 1 (pod okapem) znajduje się kilka metrów dalej na południe. Zwiedzanie jest niebezpieczne (krucho), wejście otworem 2 uciążliwe (ciasno).
Za otworem 1 tworzącym okap wysokości 2 m dochodzimy do rozgałęzienia. W prawo (na południe) prowadzi kilka niedostępnych szczelin. Za wejściem w stropie okapu znajduje się komin wysokości 2 m. Natomiast w lewo (na północ) korytarz doprowadza do ciasnego otworu 2 (przed 2003 r. były to dwa otwory rozdzielone blokiem skalnym). Korytarz ten ma 3,5 m długości, do  0,8 m szerokości i do 2 m wysokości.
Jaskinia powstała w wyniku obrywu fragmentu ściany wskutek podmycia przez wody Wisłoki. Dno jest pokryte przeważnie pyłem, miejscami tylko gruzem skalnym. Korytarz między otworami jest ciemny. Stwierdzono obecność nielicznych pająków.
Jaskinia nie jest wzmiankowana w literaturze. Otwory jaskini zlokalizował 1 listopada 2000 r. B. Szatkowski. Została zinwentaryzowana 4 listopada 2000 r. przez T. Mleczka i B. Szatkowskiego (Speleoklub Dębicki). Pomiary wykonano używając busoli geologicznej Freiberg i taśmy parcianej. Plan opracował T. Mleczek.

D7. LATOSZYŃSKA DZIURA

Wysokość otworu: ok. 190 m n.p.m.
Ekspozycja otworu: ku SWW.
Długość: 4 m.
Deniwelacja: + 1,7 m.

PLAN

Położenie: skarpa nad Wisłoką w osiedlu Kępa. Dojście: jak do Jaskini w Skarpie. Od jej otworów idziemy kilkadziesiąt metrów na południe. Niepozorny otwór znajduje się pod okapem. Zwiedzanie uciążliwe (ciasno).
Schronisko tworzy ciasny korytarzyk będący częścią podziemnego kanału wymytego przez płynącą okresowo wodę. Górny jego otwór znajduje się na wierzchowinie powyżej ściany na dnie płytkiego leja. Dolny (będący dostępny dla człowieka) otwór znajduje się w ścianie poniżej. Ma on 2 m wysokości i 1 m szerokości. Deniwelacja całej pustki wynosi ok. 5 m, a długość kanału wynosi ponad 10 m. Dostępne są jednak tylko partie długości 4 m, wysokości 0,4 m i szerokości 0,3-0,6 m -- dalej jest zbyt ciasno. Dno pokryte jest pyłem i gruzem skalnym. W głębi korytarza jest ciemno.
Otwór jaskini znany jest B. Szatkowskiemu od końca lat 1970. Została zinwentaryzowana 4 listopada 2000 r. przez T. Mleczka i B. Szatkowskiego (Speleoklub Dębicki). Pomiary wykonano używając busoli geologicznej Freiberg i taśmy parcianej. Plan opracował T. Mleczek.

D8. SZCZELINA NAD WISŁOKĄ III

Wysokość otworów: ok. 190 m n.p.m.
Ekspozycja otworów: 1 - ku N. 2 - ku S.
Długość: 1,5 m.
Deniwelacja: niewielka.
Położenie: skarpa nad Wisłoką w osiedlu Kępa. Dojście: jak do Jaskini w Skarpie. Od jej otworów idziemy kilkanaście metrów na południe. Zwiedzanie bez trudności.
Schronisko tworzy jedna prosta, tunelowa szczelina długości 1,5 m. Powstało w wyniku obrywu fragmentu ściany wskutek podmycia przez wody Wisłoki. Dno jest pokryte gruzem skalnym. W całości jest oświetlone światłem dziennym. Fauna nie była obserwowana.
Zostało zinwentaryzowane 5 marca 2002 r. przez T. Mleczka (Speleoklub Beskidzki). Pomiary wykonano używając busoli geologicznej Freiberg i taśmy parcianej.

Literatura

Klassek G., Mleczek T. 2000:
Eksploracja i inwentaryzacja jaskiń w polskich Karpatach Fliszowych - podsumowanie prac za okres od października 1999 do września 2000 r. Materiały 34. Sympozjum Speleologicznego: 39-41; Kraków.

Mleczek T., 2000a:
Jaskinie Pogórza Strzyżowskiego. Jaskinie Beskidzkie, 1(3)/2000: 11.

Mleczek T., 2000b:
Jaskiniowy rok 1999 w polskich Karpatach Fliszowych. Jaskinie, 1(18): 4.

Mleczek T. 2003:
Jaskinie lessowe w Dębicy. Jaskinie, 1(30): 32-33.

Tomasz Mleczek
2000-2003

Galeria

 
       

latoszynskadziura01.jpg (88240 bytes)
Otwór Latoszyńskiej Dziury.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

latoszynskadziura02.jpg (100300 bytes)
Otwór Latoszyńskiej Dziury.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

 wskarpie01.jpg (97633 bytes)
Zachodni otwór Jaskini w Skarpie.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

wskarpie04.jpg (100331 bytes)
Zachodni otwór Jaskini w Skarpie.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

wskarpie05.jpg (83454 bytes)
Północny otwór Jaskini w Skarpie.
19 lutego 2003 r.
Arch. T. Mleczek.

wskarpie02.jpg (78498 bytes)
Korytarz w Jaskini w Skarpie.
19 lutego 2003 r.
Arch. T. Mleczek.

szczelina01.jpg (93159 bytes)
Otwór Szczeliny nad Wisłoką I.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

szczelina02.jpg (90305 bytes)
Południowy otwór Szczeliny nad Wisłoką II.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

sciana01.jpg (86658 bytes)
Ściana skalna koło Jaskini w Skarpie.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

vespidae.jpg (103556 bytes)
Jamki na ścianach koło jaskiń nad Wisłoką, które są wynikiem działalności owadów z rodziny os.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

okapik.jpg (94274 bytes)
Okap w ścianie koło jaskiń nad Wisłoką.
19 lutego 2003 r.
Fot. T. Mleczek.

jama_na_budziszu.jpg (69285 bytes)
Otwór Jamy w Budziszu.
23 września 2000 r.
Fot. T. Mleczek

Strona głównaWięcej na temat jaskiń w Dębicy